Psikodinamik Yaklaşım

Psikodinamik yaklaşım, bugün yaşanan zorlukların yalnızca yüzeydeki belirtilerle değil, kişinin iç dünyasında tekrar eden duygu, beklenti ve ilişki kalıplarıyla birlikte ele alınması gerektiği fikrine dayanır. Kökleri Sigmund Freud’un psikanaliz kuramına uzanır; bugünkü uygulaması ise nesne ilişkileri kuramı, kendilik psikolojisi ve bağlanma çalışmalarıyla oldukça değişmiştir.

Antalya’daki psikolojik danışmanlık çalışmalarımın temel çerçevesi psikodinamik yaklaşımdır. Bu sayfada yaklaşımın ne olduğunu, bir görüşmede nasıl göründüğünü ve kimler için uygun olabileceğini somut olarak anlatmaya çalıştım.

Temel fikir: tekrar eden kalıplar

Pek çok kişi görüşmeye “neden hep aynı noktaya geliyorum?” sorusuyla gelir: benzer ilişkilerde benzer hayal kırıklıkları, eleştirildiğinde orantısız bir öfke ya da bir başarının hemen ardından gelen boşluk hissi. Psikodinamik bakış, bu tekrarların rastlantı olmadığını; erken ilişkilerde öğrenilmiş ve çoğu zaman farkında olunmayan beklentilerin bugünkü seçimleri yönlendirdiğini varsayar.

Çalışmanın amacı geçmişi ya da aileyi suçlamak değildir. Amaç, bir zamanlar kişiyi koruyan tutumların bugün hangi bedeli ödettiğini görmektir. Bu farkındalık, aynı durumda farklı davranabilmek için bir alan açar.

Bir görüşmede nasıl görünür?

• Serbest anlatım: Görüşmeler hazır bir soru listesiyle değil, danışanın o gün getirdiği konuyla başlar. Önemsiz görünen bir ayrıntı, bir rüya ya da hafta içinde yaşanan kısa bir tartışma çoğu zaman önemli bir kapı açar.
• Bağlantı kurma: Psikolog, anlatılanlar arasındaki ortak temaları fark etmeye ve bunları danışanla birlikte düşünülecek sorular olarak geri vermeye çalışır. “Bu duyguyu daha önce nerede hissetmiştiniz?” gibi.
• İlişkinin kendisi: Görüşme odasında psikologla kurulan ilişki de çalışmanın malzemesidir. Görüşmeyi erteleme isteği ya da “yanlış bir şey söyledim” kaygısı, dışarıdaki ilişkilerdekine benzer bir örüntü taşıyabilir.
• Kendilik ve değer duygusu: Çalışmalarımda Heinz Kohut’un kendilik psikolojisinden ve James F. Masterson’ın yaklaşımından yararlanıyorum. Bu bakış, kişinin kendini değerli, bütün ve tutarlı hissetme ihtiyacının hayatında nasıl karşılandığına ya da karşılanmadığına özellikle dikkat eder.

Kimler için uygun olabilir?

• İlişkilerde tekrar eden sorunlar, yakınlık kurmada ya da sürdürmede zorlanan kişiler,
• Uzun süredir devam eden boşluk, anlamsızlık ya da değersizlik hissi yaşayanlar,
• Kendini tanımak ve kararlarının arkasındaki motivasyonları anlamak isteyenler,
• Kısa süreli önerilerin geçici rahatlama sağladığı ama aynı sıkıntının geri döndüğünü fark edenler.

Kimler için ilk seçenek olmayabilir?

Kişi yalnızca belirli bir davranışı kısa sürede değiştirmek istiyorsa, yoğun bir kriz içindeyse ya da belirtiler günlük hayatını ciddi biçimde aksatıyorsa önce farklı bir destek gerekebilir. Bu durumlarda psikiyatri hekimi değerlendirmesi ya da farklı bir yaklaşımla çalışan bir meslektaşa yönlendirme ilk görüşmelerde açıkça konuşulur.

İlk görüşmelerde neler olur?

İlk iki üç görüşme karşılıklı bir tanışma ve değerlendirme dönemidir. Başvurma nedeni, bu sıkıntının ne zamandır sürdüğü, ilişkiler, aile öyküsü ve daha önce alınmış destekler konuşulur. Bu görüşmelerin sonunda psikodinamik çalışmanın size uygun olup olmadığı, değilse hangi desteğin daha yararlı olabileceği açıkça paylaşılır. Karar vermek için bu dönemi beklemeniz de kendi sorularınızı sormanız da sürecin doğal bir parçasıdır.

Süre ve çerçeve

Görüşmelerim haftada bir, 50-55 dakika sürer. Toplam sürenin önceden sabit bir sayı olarak verilmesi doğru olmaz; kişinin getirdiği konuya, hedeflerine ve sürecin seyrine göre değişir. Belirli bir konuya odaklanan çalışmalar birkaç ay sürebilirken, köklü ilişki kalıplarıyla ilgilenen süreçler daha uzun zaman alabilir.

İlk görüşmelerde beklentiler, görüşme sıklığı, gizlilik ve iptal koşulları gibi çerçeve konuları netleştirilir. Süreç boyunca belirli aralıklarla “nereye geldik, neye ihtiyaç var?” sorusu birlikte değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

Sadece çocukluğumu mu konuşacağız?

Hayır. Görüşmelerin büyük kısmı bugünkü ilişkiler, iş hayatı ve günlük zorluklar üzerine olur. Geçmiş, bugünü anlamaya yardım ettiği ölçüde konuşulur.

Psikolog bana ne yapmam gerektiğini söyleyecek mi?

Bu yaklaşımda hazır tavsiyeden çok, kararlarınızı etkileyen duygu ve beklentileri görmenize yardım edilir. Böylece seçimleriniz dışarıdan verilen bir öneriye değil, durumu daha net görmenize dayanır.

Online görüşmeyle yürütülebilir mi?

Evet. Görüşme saati, süresi ve sessiz, kesintisiz bir ortam gibi çerçeve koşulları korunduğu sürece psikodinamik çalışma online görüşmelerle de düzenli biçimde sürdürülebilir.

Psikiyatrik destekle birlikte yürütülebilir mi?

Evet. İlaç kullanımı gerekiyorsa bu karar psikiyatri hekimi tarafından verilir; psikolojik danışmanlık süreci hekim takibiyle birlikte sürebilir.

Süreç nasıl sonlanır?

Sonlandırma ani bir karar değil, konuşularak planlanan bir aşamadır. Başlangıçtaki hedeflere ne ölçüde yaklaşıldığı birlikte değerlendirilir ve birkaç görüşmelik bir kapanış dönemi belirlenir.