Yas Sürecinde Psikolojik Destek

Yas ne kadar sürer?

Yasın bir takvimi yoktur. İlk haftalar ve aylar çoğu zaman en yoğun dönemdir; yıl dönümleri, bayramlar, doğum günleri gibi tarihlerde duygular yeniden yükselebilir. “Bir yıl geçti, artık geçmesi lazım” beklentisi, kaybı yaşayan kişi üzerinde çoğu zaman ek bir yük oluşturur.

Sık bilinen “beş evre” anlatımı yasın sıralı basamaklar hâlinde ilerlediği izlenimini verir. Oysa inkâr, öfke, pazarlık, çökkünlük ve kabul aynı gün içinde, farklı sırayla ya da tekrar tekrar yaşanabilir. Belirli bir evreyi “atlamış” olmak yasın yanlış yaşandığı anlamına gelmez.

Ne zaman destek almak düşünülmeli?

Yas süreçlerinin çoğu, çevrenin desteğiyle kendi seyrinde ilerler. Aşağıdaki durumlarda ise bir uzmanla görüşmek sürecin yeniden hareket etmesine yardım edebilir:

• Aylar geçmesine rağmen gündelik işlere, işe ya da çocuklara dönememe
• Kaybı hatırlatan her şeyden sürekli kaçınma ya da tersine başka hiçbir şeye yönelememe
• Yoğun ve azalmayan suçluluk: “Ben olsaydım önleyebilirdim” düşüncesinin bırakmaması
• Kaybın ani, beklenmedik ya da zorlayıcı koşullarda yaşanmış olması
• Kaybedilen kişiyle çözülmemiş bir çatışmanın ya da söylenemeyenlerin ağırlığı
• Uyku, iştah ve bedensel yakınmaların uzun süre düzelmemesi

Görüşmelerde ne yapılıyor?

Görüşmelerde kaybın ne anlama geldiği, kaybedilen kişiyle ilişkinin nasıl bir ilişki olduğu ve kaybın kişinin kendi yaşam öyküsünde neye dokunduğu konuşulur. Psikodinamik bakışla bakıldığında, bugünkü kayıp bazen daha önceki ve yeterince yaşanamamış kayıpları da harekete geçirir; bu bağlantıların görünür olması yasın yükünü hafifletebilir.

Amaç kaybedilen kişiyi unutmak değil, onunla kurulan bağı hayatın geri kalanıyla birlikte taşıyabilecek bir biçime dönüştürmektir.

Yalnızca ölüm değil

Yas yalnızca bir yakının ölümüyle sınırlı değildir. Uzun bir ilişkinin ya da evliliğin bitmesi, göç, iş kaybı, sağlığın ya da bir yaşam planının kaybı da yasa benzer tepkiler doğurabilir. Ayrılık ve boşanma sonrası süreç için boşanma ve ayrılık sürecinde danışmanlık sayfasına bakabilirsiniz.

Kaybı yaşayan bir çocuk ya da ergen için destek arıyorsanız, çocuk ve ergenlerle çalışan meslektaşım Psikolog Melike Dikbaş’a başvurabilirsiniz.

Acil bir durum varsa

Kaybın ardından kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeyin: 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Diğer hatlar için acil durumlarda aranması gereken numaralar sayfasına bakabilirsiniz.